Bakı və Aşqabad razılaşdı: Transxəzər layihəsinə “yaşıl işıq”...

21 Yanvar 2021 - 16:52

274

Xeber.ge saytı xəbər verir ki, Azərbaycan və Türkmənistan arasında “Kəpəz” və “Sərdar” yatağının birgə işlədilməsi razılığı əldə olundu: bu, Rusiyanın qarşı olduğu, Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarını Avropa bazarına çıxaracaq Transxəzər layihəsinə “yaşıl işığın” yandırıldığı hesab oluna bilər.

- İki ölkənin dəniz sərhədində yerləşən (Kəpəz – Azərbaycan), (Sərdar-Türkmənistan) yataqlarla bağlı mübahisələr var idi;
- Xəzərin statusunun həll edilməməsi Transxəzər layihəsinə ciddi əngəl idi;

Moskva Avropa bazarında rus qazının hakim mövqeyinə risklərin yaranmaması üçün bu iki amili illərdir körükləyirdi.

Burada Azəraycanın strateji önəmi və manevrləri önə çıxır:

1. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi irəli sürüldü (2014-cü il, enerji müharibəsinin Kiyev küçələrində partlamasından sonra);
2. Xəzərin hüquqi statusu Bakınya sərf edən konvensiya əsasında həll olundu (2019-cu il: Konvensiyanın 14-cü maddəsinin 1-ci hissəsində qeyd olunur ki, “tərəflər dənizin dibi ilə kabellər və boru kəmərləri çəkə bilər”, buna qarşı yalnız “ekoloji problem” maneədir);
3. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi tamamlandı və Azərbaycan qazı ilk dəfə Avropa bazarına çıxdı (2020-ci il, Qarabağ müharibəsindən sonra);
4. Bakı və Aşqabad mübahisəli yataqların “Dostluq” adı altında birgə işlədilməsinə qərar verdi;

Xəzərin statusunun həllindən sonra Transxəzər layihəsinin önündəki digər amil də aradan qalxdı deyə bilərik və Rusiyanın proseslərə müdaxiləsinin azaldığı da müşahidə olunur. Bu layihədə iki faktor önə çıxır.

Enerji faktoru:

- Türkmənistan təbii qaz ehtiyatlarına görə dünyada Rusiya, İran və Qətərdən sonra dördüncü yerdə gəlir: ümumdünya ehtiyatlarının 9 faizi. Əsas bazarı Rusiya olub, lakin Moskva türkmən qazının həcmi və qiymətini özü müəyyənləşdirirdi. Aşqabad buna qarşı Çin və İran bazarına çıxdı, lakin mövcud bazarları şaxələndirmək üçün əsas istəyi Avropa bazarıdır;
- Azərbaycan qazı Avropanın rus qazından asılılığının aradan qalxmasına bəs etmədiyi üçün Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarının CQD-nə çatdırılması vacibdir. Türkmənistan 10 milyard kubmetrdən 30 milyard kubmetrə qədər qazı Bakıya çatdıra bilər: bu, ilkin dövrdə sıxlaşdırılmış qazın tankerlərlə, sonrakı dövrdə dənizin dibindən çəkiləcək boru kəməri ilə mümkündür.

Siyasi faktor:

- Aşqabad Avropa bazarına çıxmaqla enerji daşıyıcılarını, həm də siyasi oriyentasiyasını şaxələndirə bilər;
- Azərbaycan Avropa bazarı ilə yanaşı, yeni dünyada inkişaf edən Çin bazarına da çıxış əldə edir: Mərkəzi-Asiya-Çin magistral kəməri;
- Türk dünyasının siyasi-iqtisadi istiqamətdə daha da yaxınlaşmasına imkanlar artır: Naxçıvan dəhlizindən sonra bu razılaşma təsadüfi deyil;
- Çindən başlayan, dünyanın siyasi-iqtisadi mənzərəsini dəyişdirəcək “bir kəmər bir yol” layihəsində Azərbaycanın da yerləşdiyi Orta Dəhlizin əhəmiyyəti artır;

Rusiya prosesə necə yanaşacaq? Layihə əvvəldən Moskvaya qarşı idi, lakin ABŞ-ın zəifləməsi fonunda Çinin yüksəlməsi, rusların da yer aldığı qlobal dəyişiklik Rusiyanın prosesə müdaxiləsini zəiflədir. Moskva baş verənlərdən daha çox qazanclı çıxmaq niyyətindədir: bükə bilmədiyi əli sıxmaq kimi...


mənbə: publika.az

Xəbər lenti

İnstaqramda yeni funksiya yaradılır
2021-03-01 23:26

Gürcüstan iqtidarı müxalifətlə dialoq aparır
2021-03-01 23:12

İran Netanyahunun ittihamına cavab verdi
2021-03-01 23:02

“Buta” Tbilisiyə uçuşlara başlayır
2021-03-01 22:52

Bill Qeyts açıqladı: Bu tarixə qədər pandemiya bitəcək
2021-03-01 22:19

Sarkozi 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib
2021-03-01 21:59

Gürcüstanda azərbaycandilli kənd məktəbi üçün yeni bina tikilir
2021-03-01 21:46

Ermənistan erkən parlament seçkilərinə gedir - Paşinyan BƏYAN ETDİ
2021-03-01 21:17

Paşinyan referendum ELAN ETDİ
2021-03-01 20:55

Ən qədim titanozavr qalıqları aşkarlandı
2021-03-01 20:26

Gürcüstan 2024-cü ildə Aİ-yə üzvlük üçün rəsmi müraciət edəcək
2021-03-01 20:12

Gürcüstanın baş naziri müxalifətlə dialoqda iştiraka hazırlıq ifadə edib
2021-03-01 19:39

Yerevanda etirazçılar hökumət binasına girdi - VİDEO
2021-03-01 17:59

Gürcüstanda məktəb yaxınlığında partlayış - azərbaycanlı yeniyetmə öldü
2021-03-01 17:40

Almalı su: şəfa sirri
2021-03-01 15:14

Avropa İttifaqı Gürcüstana vaksin əldə etməyə dəstək olacaq
2021-03-01 15:03

Gürcüstan Rusiya buğdasından imtina edir
2021-03-01 14:55

Gürcüstan məktəblərində yaz tətili nə vaxt başlayacaq?
2021-03-01 14:38

Bu günə qədər neçə nəfər Almaniyada işələmək üçün qeydiyyatdan keçib?
2021-03-01 14:32

İran imtina etdi, Ağ Ev məyus oldu
2021-03-01 13:53

Bu il Yəməndə 16 milyon insan ac qalacaq
2021-03-01 13:51

Ərəbistandan inanılmaz: S-400 və Su-35 alır
2021-03-01 13:50

Netanyahu: Gəmimizi İran vurub, Baydenə dedim...
2021-03-01 13:49

İsrail Dəməşqin ətrafını hədəfə alıb, havadan müdafiə cavab verib (VİDEO)
2021-03-01 13:46

İranın Qum şəhərində Qarabağla bağlı beynəlxalq konfrans keçirilir
2021-03-01 13:44

Yəmən Səudiyyəyə aid mühüm hədəfləri vurdu
2021-03-01 13:41

Gürcüstana uçan Azərbaycan vətəndaşları artıq karantindən keçməyəcəklər
2021-03-01 13:32

Gürcüstanda koronavirus statistikası - 10 nəfər ölüb
2021-03-01 13:17

Quldurların oğurladığı 317 məktəbli qız azad edildi
2021-02-28 22:17

Bu ölkə vətəndaşları İrana gələ bilməz
2021-02-28 22:13

BƏƏ 5,7 milyardlıq müqavilə bağladı
2021-02-28 22:09

İran Qərbin təklifindən imtina etdi
2021-02-28 22:07

Avropa İttifaqının rəhbəri Gürcüstana səfər edib
2021-02-28 22:03

Myanmada 17 nümayişçi öldürülüb - VİDEO
2021-02-28 21:56

Qocalmanı gecikdirməyin ÇARƏSİ TAPILDI
2021-02-28 21:51

İnfeksiyalarla mübarizədə D vitamininin əhəmiyyəti böyükdür
2021-02-28 21:38

Martın 1-dən etibarən hansı məhdudiyyətlər götürüləcək
2021-02-28 21:09

Kutaisidə izdihamlı mitinq keçirildi-VİDEO
2021-02-28 20:35

Azərbaycanlı jurnalistlər buna görə işdən çıxarılır
2021-02-28 20:01

İran ikinci vaksini sınaqdan keçirdi
2021-02-28 19:56


Digər Azərbaycan xəbərləri: