İlahi imtahanlar, bəndələrin ölçü meyarı

22 Sentyabr 2022 - 06:44

53226

Hər bir insan nə öyrəndiyini və ya imkanlarını bilmək üçün sınaqdan keçirilir və ya imtahan verir. Bu imtahan insanların öz başına buraxılmaması, daxili və xarici hallarını öyrənmələri üçündür. İndi bu imtahanlar Allah tərəfindən alınarsa, mütləq əhəmiyyətli bir imtahan olar.

İmtahana məruz qalmaq, insanın yaradılış məqsədlərindən biri sayılan ilahi sünnələrdəndir. İnsan hər zaman imtahana məruz qalır ki, halları və davranışları ölçülüb-biçilsin. Xüsusən də mömindirsə: “İnsanlar (möminlər) yalnız: “İman gətirdik!” - demələrilə onlardan əl çəkilib imtahan olunmayacaqlarınımı sanırlar?” (Ənkəbut, 2).

Ona görə də insanlar hər an ilahi imtahanı gözləməlidirlər. İlahi imtahanların alət və vasitələri də genişdir. Yaxşılıqlar və pisliklər, nemətlər və bəlalar və ətrafımızda mövcud olan və ya baş verən hər şey imtahana səbəb ola bilər. "(Dözüb-dözməyəcəyinizi, şükür edəcəyinizi, yaxud nankor olacağınızı) yoxlamaq məqsədilə Biz sizi şər və xeyirlə (xəstəlik, yoxsulluq, ehtiyac və sağlamlıq, var-dövlət və cah-calalla) imtahana çəkərik" (Ənbiya, 35). Bəla və müsibətlər imtahan olduğu kimi, Allahın gənclik və sağlamlıq, var-dövlət, gözəllik və övlad kimi nemətləri və yer üzündə olan hər şey bir imtahandır. İnsanları sınamaq üçün bir vasitədir: "Biz yer üzündə olanları onun (sakinləri) üçün (və ya onun özünə məxsus) bir zinət yaratdıq ki, onlardan hansının daha gözəl əməl sahibi olduğunu yoxlayıb ayırd edək" (Kəhf, 7).

İlahi imtahanlar ümumbəşəri bir ənənədir ki, konkret şəxs və ya qrupa xas deyil. Həqiqətdə, bütün insanlar imtahana məruz qalırlar. İlahi imtahanlarda ən mühüm məsələ imtahanın motivlərindən xəbərdar olmaqdır. Bu motivasiyalardan biri də insanlarda gizlənən məziyyət və bacarıqları müəyyən etməkdir: "Allah (bununla) sizin ürəklərinizdə olanları (səmimiyyət və ikiüzlülüyü) yoxlayıb aşkara çıxartsın və qəlblərinizdə olanları (niyyətlərinizi) təmizləsin. Allah ürəklərdə olanları biləndir!" (Ali-İmran, 154).

“Şübhə yoxdur ki, Allah ürəklərdə olanları (qəlblərin sirrini) biləndir!” cümləsi (Maidə, 7) göstərir ki, Allahın sınağından məqsəd həqiqətləri müəyyən etmək deyil. Məqsəd tərbiyə və insanların vücudunda olan potensialları ortaya çıxartmaqdır.

İnsan təcrübələri üçün ikinci motivasiya mükafat və cəzaların miqyasıdır. Təkcə daxili keyfiyyətlərə sahib olmaq mükafat və ya cəzaya səbəb ola bilməz. Həqiqətdə, bu xüsusiyyətlər insanın davranışı və fəaliyyəti ilə üzə çıxır. Bunun özü də Allahın imtahanının motivlərindən biridir. Necə ki, İmam Əli (ə) buyurur: "Allah insanı özündən daha yaxşı tanıyır, lakin mükafat və cəza meyarlarının aşkar olması üçün onları imtahana çəkəcək” (Nəhcül-bəlağə, Hikmət 93).

Üçüncü motivi yaxşını pisdən ayırmaq kimi qəbul etmək olar. Çünki bütün insanların özlərini mömin kimi tanıdığı bir cəmiyyətdə həqiqi möminləri müəyyən etməyin ən yaxşı yolu ilahi imtahanlardır: "Allah pisi yaxşıdan (münafiqi mömindən) ayırmaq üçün möminləri sizin (indi) olduğunuz vəziyyətdə qoyan deyildir" (Ali-İmran, 179).

* Mərcə-təqlid Cəfər Sübhaninin "Mənşur Cavid" kitabından götürülmüşdür.


mənbə: iqna

Xəbər lenti

Gürcüstan-Ermənistan sərhədində yeni körpü açıldı
2022-10-07 15:54

Rusiyada İŞİD-in hazırladığı terror aktının qarşısı alındı - VİDEO
2022-10-07 15:22

Türkiyədəki suriyalıların sayı açıqlanıb
2022-10-07 14:12

Tiflisdən Bakı və İrəvana növbəti təklif
2022-10-07 14:09

Lavrov ABŞ-a nüvə xəbərdarlığı etdi
2022-10-07 14:03

Gürcüstan Türkiyədən zirehli transportyorlar alır
2022-10-07 12:10

Merkel yenə “Rusiyasız olmaz” dedi
2022-10-07 11:43

Quranda pak qidalar
2022-10-07 10:35

Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdı
2022-10-07 10:30

ABŞ-da ilk dəfə Azərbaycan multikulturalizmi fənni tədris ediləcək
2022-10-07 10:24

Türkiyə İsveçdən terrorçuların ekstradisiyasını tələb edir
2022-10-07 10:21

ABŞ və Cənubi Koreya birgə təlimlərə başlayıb
2022-10-07 10:17

Ərdoğan Ermənistana ŞƏRT QOYDU: Bu halda qapılar açılacaq
2022-10-07 10:14

Fevralın sonundan 60 mindən çox rusiyalı Gürcüstanda bank hesabı açıb
2022-10-07 10:10

Türkiyə uşaqlarla səyahət edən ailələr üçün ən yaxşı ölkələr sırasında ikinci oldu
2022-10-07 10:05

Şok: İki rusiyalı Alyaskaya qaçdı
2022-10-07 09:00

Əliyev Paşinyan, Mişel və Makronla görüşdü
2022-10-06 20:40

Uqandadan Meloniyə 100 min inəkli evlilik təklifi
2022-10-06 20:35

7 oktyabr üçün xarici valyutanın rəsmi məzənnəsi
2022-10-06 18:33

Türkiyə 4 il sonra İsrailə səfir təyin edib
2022-10-06 16:04

Gürcüstan Ukrayna müharibəsindən bunları qazandı
2022-10-06 16:00

Suriya Ordusu ilə ABŞ qüvvələri arasında atışma olub, ölənlər var
2022-10-06 15:17

ABŞ-ın “cavab” atəşi: atdığı raket öz bazasına düşdü - Video
2022-10-06 14:36

Meksikada şəhər meri, atası və daha 18 nəfər güllələnib - VİDEO
2022-10-06 14:30

Tailandda uşaq evinə silahlı hücum olub, 31 nəfər ölüb
2022-10-06 12:48

Ankara-Tbilisi uçuşları başlayır
2022-10-06 12:08

Bu cərimələr artırılır
2022-10-06 11:27

Türkiyədə Qurani-Kərimi təhqir edən iki gənc həbs edilib
2022-10-06 10:06

Ukraynadan Avropaya 7,6 milyondan çox qaçqın gəlib
2022-10-06 09:55

Rusiya bu ölkələrə neft satmayacaq
2022-10-06 09:42

Saakaşvili məhkəmə iclası zamanı huşunu itirib
2022-10-05 22:56

Ukrayna ordusu Luqanskda daha 6 məntəqəni geri aldı
2022-10-05 22:45

Gürcüstan vətəndaşı Polşada ölü tapıldı
2022-10-05 22:06

Saakaşvilinin saçından nümunə götürüldü
2022-10-05 22:03

ABŞ Yapon dənizinə təyyarədaşıyan atom gəmisini göndərir
2022-10-05 21:22

Putin Ramzan Kadırova general-polkovnik rütbəsi verib
2022-10-05 21:12

Rusiya-Gürcüstan danışıqlarının yeni mərhələsi başladı
2022-10-05 20:48

6 oktyabr üçün xarici valyutanın rəsmi məzənnəsi
2022-10-05 18:55

Paşinyan qapalı görüş keçirəcək: Qazaxın 7 kəndi qaytarılır?
2022-10-05 18:50

Səmadakı sarı işıq rusları təşvişə saldı: Nüvə hücumu?
2022-10-05 18:45


Digər İslam Dünyası xəbərləri:

Quranda pak qidalar

45

Quranda pak qidalar

62

Fədakarlıq nicat yoludur

53258

Duanın təsir və faydaları

53248

Hz. Peyğəmbərin (s) göz yaşları

53229

Qiyamət günündə insanın zahiri siması

53229

Quranda mələklərin xüsusiyyətləri

53227

Asanlıq vəd edən çətinliklər

53232

Allahın haqqı nədir?

53240