İslamda ictimai nizam və intizamın mehvəri

20 May 2024 - 07:20

323

İnsanı hər şeydən üstün tutan İslam onları bütün varlığın mehvərində qərar verib, kainatdakı hər şeyi insanların ixtiyarına verib. İnsanın əsas və əhəmiyyətli olduğunu bildirən Allah ilk yaradılışda onun böyüklüyünü, üstünlüyünü və dəyərini önə çəkmişdir.

Qurani-Kərim İslam cəmiyyətinin nizam və intizam və birlik oxunu Qurani-Kərimdə və Peyğəmbərimizdə (s) təqdim edir. Burada problem Peyğəmbərimizin (s) vəfatından sonra müsəlmanların kimə müraciət etməsidir.

Hərtərəfli ictimai nizam və intizam olmadan İslamın məqsədlərini tam şəkildə həyata keçirmək mümkün deyil. Çünki İslam insanların şəxsi və ictimai həyatının bütün sahələrini nəzərə alan, bütün işlərini tövhid və Allaha ibadət əsasında idarə edən əhatəli bir dindir. Fərqli rəftar və ənənələr belə bir nizam və intizama gələ bilmədiyi üçün Qurani-Kərimin "Ali-İmran" surəsinin 103-cü ayəsində belə buyurulur: “Hamınız birlikdə Allahın ipindən möhkəm yapışın! Bölünüb parçalanmayın. "

"Ali-İmran" surəsinin 101-102-ci ayələrində Peyğəmbərimizə (s) sədaqəti və ilahi ayələrə bağlılığı insanın hidayətinin təminatı kimi təqdim edir: “Allahın ayələri sizə oxunduğu və Rəsulullah aranızda olduğu halda, necə kafir ola bilərsiniz? Kim Allaha təvəkkül etsə, şübhəsiz ki, doğru yola yönəlmişdir.”

 Ey iman gətirənlər! “Allaha hörmət edin və ancaq müsəlman olaraq ölün”.

Nisa” surəsinin 65-ci ayəsində cəmiyyətin bütün işlərində Peyğəmbərimizə (s) müraciət etməyi və ona itaət etməyi vurğulayaraq, onun hökmünü qəbul etməyin qəlb təslimiyyəti və imanın şərti olduğunu bildirir: "Amma belə deyildir (onların imanları yoxdur). Sənin Rəbbinə and olsun ki, onlar aralarındakı ixtilaflarda səni hakim etməyincə, sonra isə sənin verdiyin hökmə görə özlərində heç bir sıxıntı və narahatlıq duymayıb tamamilə təslim olmayınca iman gətirməzlər".

Həzrət Məhəmməddən (s) sonrakı ictimai nizamvə intizam oxunun nümunəsi nədir? Əgər Quran və Sünnəni ixtilafların həllində mehvər hesab etsək, görərik ki, İslam tarixi boyu bir çox cərəyanlar formalaşıb və hər biri kitab və sünnəni müxtəlif mənalarda bəyan edir. Qurani-Kərim "ulul-əmr" məfhumunu təqdim edir və ondan həm ixtilaf hallarında, həm də mürəkkəb məsələlərin dərk edilməsində və təhlilində istifadə edilməsini əmr edir. “Nisa” surəsinin 59-cu ayəsi: “Ey iman gətirənlər! Allaha itaət edin, Peyğəmbərə itaət edin və özünüzdən olan əmr sahiblərinə itaət edin. Əgər bir şeydə ixtilaf edirsinizsə - əgər həqiqətən Allaha və axirətə inanırsınızsa - onu Allaha və Peyğəmbərə yönləndirin. Bu, həm xeyirli, həm də əldə olunacaq nəticə baxımından ən yaxşısıdır”.

 Nisa” surəsinin 83-cü ayəsi: "Əgər onlara əmin-amanlıq və ya qorxu (müsəlmanların qələbəsi və ya məğlubiyyətinin səbəbi) barəsində bir xəbər çatsa (araşdırmadan) onu yayarlar, halbuki əgər onu Allahın peyğəmbərinə və özlərinin ixtiyar sahiblərinə həvalə etsəydilər, şübhəsiz onlardan araşdırma əhli olanlar onun həqiqətini dərk edərdilər (və bir çarə yolu tapardılar). Əgər Allah sizə lütf və mərhəmət göstərməsəydi, şübhəsiz ki, az bir qisminizi çıxmaqla hamınız Şeytana tabe olardınız".

Qurani-Kərimə görə Vəliyyi-Əmr vəhydən olunmayan bir qəbilədir. Onların işi yalnız doğru hesab etdikləri fikirləri təqdim etməkdir. Peyğəmbərimizin nəzər və sözlərinə tabe olmaq vacib olduğu kimi, bu insanlara da itaət etmək vacibdir.

Nisa” surəsinin 59-cu ayəsi: "Ey iman gətirənlər, Allaha itaət edin, Onun peyğəmbərinə və (Peyğəmbərin məsum canişinləri olan) öz əmr sahiblərinizə tabe olun. Beləliklə, əgər (din və ya dünya işlərindən) bir şey barəsində mübahisəniz olsa, Allaha və axirət gününə imanınız varsa, onu Allaha və Onun peyğəmbərinə həvalə edin (dini ixtilafı şəriət alimi, dünya barəsindəki ixtilafı isə qazı vasitəsilə Allahın kitabına və Peyğəmbərin sünnəsinə əsaslandırın). Bu (sizin üçün) daha xeyirli və nəticə baxımından daha gözəldir". Sonrakı ayədə buyurur: "Məgər sənə nazil olana və səndən əvvəlkilərə (keçmiş peyğəmbərlərə) iman gətirdiklərini güman edən, lakin (mübahisə zamanı) mühakiməni ona qarşı kafir olmaları əmr olunmuş azğınların (kafirlərin azğın hakimlərinin) yanına aparmaq istəyən kəsləri görmədin?! Şeytan onları uzun-uzadı bir zəlalətlə azdırmaq istəyir" (Nisa, 60 ). Ulul-Əmrın Allah və Rəsulunun (s) verdiyi hökmlərdən fərqli bir hökm vermədiyi vurğulanır.

Ulul-Əmrə itaət etmək üçün heç bir şərt yoxdur və onlara itaət etməyin Allaha və Peyğəmbərinə itaətlə eyni olması onların söz və əməllərində günahsız olduqlarını göstərir. Bunları ayırd edə bilmədiyimiz üçün onları tanımaq üçün Allaha və Peyğəmbərə müraciət etmək lazımdır və bu mövzuda çoxlu rəvayətlər vardır.

Əhli-sünnənin ilk və ən məşhur mənbə kitabı olan “Səhihi Müslim”də belə deyilir: "Allahın Rəsulu (s) bizim aramızdan ayağa qalxaraq Məkkə ilə Mədinə arasında Qədir-Xum adlı yerdə xütbə oxudu. Allaha həmd-səna edib, insanlara nəsihət etdikdən sonra buyurdu: “Ey insanlar! Mən Allahın bəndəsiyəm və Allahın elçisinin gəlməsi və onun dəvətini qəbul etməyim yaxındır. Mən sizin aranızda iki çox dəyərli əmanət qoyub gedirəm; Allahın kitabı hidayət və nurdur, ondan möhkəm yapışın”. Allah Rəsulu (s) Quran haqqında çoxlu təşviqlər etmişdir. Dərhal sonra buyurdu: “Mənim Əhli-beytim”. Həmçinin üç dəfə təkrar etdi: Allah xatirinə! Sizdən Əhli-beytimi unutmamağınızı istəyirəm".


mənbə: iqna

Xəbər lenti

Tiflisdə iş adamının qətli: Azərbaycanlı 9 il sonra tutuldu
2024-07-22 21:18

Taksi yaşlı kişini vuraraq öldürüb
2024-07-22 21:14

“Xarici agentlər haqqında” qanuna görə bu gün Gürcüstan Konstitusiya Məhkəməsində növbəti iddia qaldırılacaq
2024-07-22 18:50

Nataxtari yolunda qəza olub
2024-07-22 18:45

İyulun 26-dək olan hava proqnozu açıqlandı
2024-07-22 18:42

23 iyul üçün xarici valyutanın rəsmi məzənnəsi
2024-07-22 18:34

Kobaxidze Latviya Prezidentinin Gürcüstanla vizasız rejimin dayandırılması çağırışına münasibət bildirib
2024-07-22 14:04

Gürcüstanda 4 bala yaxın daha bir zəlzələ olub
2024-07-22 14:01

Yaddaşınızın möhkəm olması üçün bu qidaları yeyin
2024-07-22 13:59

Zurabişvilinin "Xarici agentlər haqqında" qanuna qarşı iddiasının heç bir perspektivi olmayacaq
2024-07-22 13:04

Gürcüstan siyasətində “qara pullar" var
2024-07-22 13:01

NATO hazırda Gürcüstanla aktiv genişlənmə danışıqları aparmır
2024-07-22 12:59

Kobaxidze: Trampın qələbəsi Ukrayna müharibəsini daha tez başa çatdıra bilər
2024-07-22 12:56

Gürcüstanda zəlzələ qeydə alındı
2024-07-22 12:21

Saxta sənədlərdən istifadə etməklə dələduzluq edən şəxslər saxlanılıb
2024-07-22 12:18

İmam Hüseynin (ə) qiyamı haqqında dünya mütəfəkkirlərinin fikirləri
2024-07-22 11:21

Krasnodarda ticarət mərkəzində partlayış olub: Binanın çox hissəsi dağılıb-VİDEO
2024-07-22 11:01

Almaniyada itkin düşmüş Gürcüstan vətəndaşı axtarılır
2024-07-22 10:41

Təzəkənddə iki avtomobil toqquşub
2024-07-22 10:09

Prezidentliyə yeni namizəd: Kamala Harris kimdir?
2024-07-22 09:54

Aİ ölkələrindən Gürcüstana gələn turistlərin sayı artıb
2024-07-21 18:25

Gürcüstanda yaşa görə pensiyanın məbləği...
2024-07-21 16:29

Qəzzada həlak olan fələstinlilərin sayı 38 983 nəfərə çatıb
2024-07-21 14:40

19 yaşlı motosiklet sürücüsünün ölümü ilə bağlı saxlanılan polis məmuru barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib
2024-07-21 14:35

Qoşqu magistral yolda aşıb
2024-07-21 12:22

Gürcülər Rusiyanı düşmən hesab edir, Azərbaycanı isə...
2024-07-21 12:15

Aşura günü Kərbəladakı zəvvaların sayı açıqlandı
2024-07-20 22:07

Rusiyada 13-cü mərtəbədən yıxılan qadın heç nə olmamış kimi yoluna davam etdi
2024-07-20 22:03

Ağır yol qəzasında 3 nəfər həyatını itirdi
2024-07-20 11:58

Bir neçə nəfər arasında dava düşüb - Yaralı var
2024-07-20 06:26

Tbilisidə havanın çirklənməsi təhlükəli həddə yaxınlaşır
2024-07-19 23:34

Xarici dövlətlər Rusiyaya görə Gürcüstana təzyiq ediblər- Şok detallar
2024-07-19 22:48

Gürcüstan və Macarıstan investisiyaların qarşılıqlı qorunması haqqında saziş imzalayıblar
2024-07-19 22:36

Kompüter sistemlərinin qlobal pozulması səbəbindən Kutaisi-Berlin reysi Poznana eniş edib
2024-07-19 16:27

Konstitusiya Məhkəməsi prezidentin rus qanununa qarşı şikayətini qəbul edib
2024-07-19 16:23

Tbilisidə 19 yaşlı gənc yol qəzasında ölüb
2024-07-19 16:21

Xonidə qətl hadisəsi baş verib - bir nəfər saxlanılıb
2024-07-19 16:19

Polis Tbilisi və regionlarda qanunsuz odlu silah və sursat götürüb - 9 nəfər saxlanılıb
2024-07-19 16:16

Xilasedicilər çaydan 15 yaşlı oğlanın cəsədini tapıblar
2024-07-19 16:14

Biz təkcə özümüz deyil, həm də Avropa üçün sülhü qorumuşuq
2024-07-19 16:09


Digər İslam Dünyası xəbərləri:

350 min məscisdi olan ölkə

113